Białko zwierzęce a testosteron: 2546 mężczyzn, różnice małe i bez dowodu przyczyny
Fińskie badanie ponad 2,5 tys. mężczyzn pokazało, że więcej białka zwierzęcego wiązało się z niższym testosteronem, a roślinnego z wyższym. Różnice były niewielkie, a badanie nie pokazuje, co jest przyczyną.
Dwa różne tematy łączy jedno pytanie: jak to, co jemy, wiąże się z naszym zdrowiem. Pierwszy to koncepcja „jedzenie jako lekarstwo”, drugi to nowe badanie o białku i poziomie testosteronu u mężczyzn. Oba mają ograniczenia, o których warto wiedzieć, zanim wyciągnie się wnioski.
Czym jest „jedzenie jako lekarstwo”
Jak wyjaśniają autorzy artykułu w Medical Xpress, to ruch polegający na przekazywaniu zdrowej żywności pacjentom, czyli owoców, warzyw i czasem zdrowych źródeł białka, na podstawie zlecenia lekarza. Ma to pomagać w zapobieganiu chorobom przewlekłym, takim jak cukrzyca typu 2, choroby serca czy nadciśnienie, albo wspomagać ich leczenie. Według autorów chodzi o to, by jedzenie było traktowane tak samo poważnie jak leki. Programy działają w formie paczek z żywnością, bonów na zakupy lub gotowych posiłków przygotowanych pod konkretnego pacjenta. Zwykle prowadzą je organizacje pozarządowe, przychodnie i dietetycy.
Źródło podaje, że w 2024 roku w USA około 47 mln osób, w tym 7,3 mln dzieci, żyło w gospodarstwach dotkniętych niepewnością żywieniową. W tym kontekście programy mają też wymiar społeczny: pomagają ludziom, którzy nie mają stałego dostępu do jedzenia.
Co pokazały małe programy
Autorzy opisują cztery własne projekty na północy stanu Missisipi, najczęściej małe i lokalne. W jednym z nich paczki z owocami i warzywami otrzymało 55 gospodarstw domowych. Po dwóch latach obserwacji odnotowano istotne statystycznie spadki masy ciała, obwodu talii i trójglicerydów u głównych dorosłych uczestników. Autorzy przyznają jednak, że ich program dostarczał tylko cztery–pięć posiłków tygodniowo, co mogło być za mało, by poprawić wszystkie wyniki zdrowotne. Przegląd 14 badań wykazał częściej poprawę jakości diety i bezpieczeństwa żywnościowego. Inny przegląd, dotyczący osób z cukrzycą, odnotował wzrost spożycia owoców i warzyw oraz obniżenie glukozy we krwi. Wpływ na długofalowe wyniki zdrowotne bywa jednak niespójny, a wiele badań jest zbyt małych, by stwierdzić zależność przyczynową.
Białko: co wykazało badanie na mężczyznach
Badacze z University of Eastern Finland przeanalizowali dane 2546 mężczyzn w wieku 42–60 lat z Kuopio Ischaemic Heart Disease Risk Factor Study. Mężczyźni przez cztery dni zapisywali, co jedzą (dane zbierano w latach 1984–1989), a we krwi mierzono całkowity testosteron oraz SHBG, białko wiążące hormony płciowe. Wyniki opublikowano w International Journal of Food Sciences and Nutrition.
Mężczyźni z najwyższym spożyciem białka zwierzęcego mieli średnio o 1,2 nmol/l niższy testosteron niż ci z najniższym spożyciem. Przy białku roślinnym układ był odwrotny: w najwyższej grupie testosteron był o 1,1 nmol/l wyższy. Podobne zależności widać było dla SHBG. Jak podają badacze, białko z nabiału wiązało się z niższym testosteronem i SHBG, a białko z warzyw z wyższym testosteronem. Białko mięsne wiązało się z niższym SHBG, ale nie wykazano związku z testosteronem.
Doktorant Miika Wynne-Ellis z tej uczelni podkreśla: „Choć różnice były istotne statystycznie, były stosunkowo niewielkie. Na podstawie tego badania nie da się wnioskować, czy mają znaczenie dla zdrowia”.
Dlaczego nie wyciągać z tego pochopnych wniosków
Badanie było przekrojowe: dietę i hormony mierzono w jednym czasie, więc nie wiadomo, czy zmiana rodzaju białka w diecie wpływa na poziom testosteronu. Inne czynniki dietetyczne lub metaboliczne mogą tłumaczyć obserwowane powiązania. Badacze nie ustalili też, czy białko wpływa na produkcję hormonu lub sposób jego działania w organizmie.
Co to oznacza dla pacjenta
W praktyce wyniki tego badania nie zmieniają ogólnych zaleceń dotyczących diety. Nie ma podstaw, by na ich podstawie rezygnować z konkretnego rodzaju białka ani traktować żywność czy suplementy jako sposób na regulację hormonów. Jeśli masz niepokojące objawy, na przykład długotrwałe osłabienie, spadek libido lub zmiany w budowie ciała, porozmawiaj o nich z lekarzem rodzinnym, który oceni, czy potrzebne są badania. Przy większych zmianach w diecie, zwłaszcza gdy masz chorobę przewlekłą, skonsultuj je z lekarzem lub dietetykiem.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Jeśli masz niepokojące objawy, skontaktuj się z lekarzem, a w nagłych przypadkach dzwoń pod 112.
