Spacer i siłownia mało pobudzają kości. Badacze: liczy się dynamika ruchu

Ruch ma znaczenie dla kości, ale według nowego przeglądu może nie chodzić tylko o to, ile czasu spędzamy aktywnie. Badacze z Uniwersytetu Semmelweisa, jak podaje serwis ScienceDaily, sugerują, że znaczenie może mieć przede wszystkim rodzaj i intensywność wysiłku.

Co pokazało badanie

Zespół przeanalizował 24 badania kliniczne obejmujące 1238 zdrowych dorosłych. Zamiast mierzyć gęstość mineralną kości, która zmienia się powoli, badacze sprawdzali we krwi wskaźniki związane z produkcją nowej tkanki kostnej. Według autorów takie markery mogą pokazać reakcję kości na wysiłek już w ciągu kilku tygodni.

Najsilniejsze reakcje wiązały się ze sportami wymagającymi wielokrotnego przyspieszania, zmiany kierunku i gwałtownych ruchów. Szczególnie wyróżniały się rekreacyjna piłka nożna i piłka ręczna, które wiązały się ze wzrostem wskaźników tworzenia kości nawet o 45-46 procent. Chód, step aerobik i standardowe ćwiczenia siłowe na siłowni dawały mniejsze efekty.

Najbardziej zaskakujący był wynik dla treningu siłowego, który według autorów nie dał istotnego efektu na markery metabolizmu kości, mimo że wiele wytycznych zaleca go dla zdrowia szkieletu. Jak powiedziała doktor Viktória Barna, pierwsza autorka badania: „Nie wykazano znaczącego wpływu treningu oporowego na markery metabolizmu kości”. Dodała też, że umiarkowany lub niski wysiłek wytrzymałościowy, jak spacer czy jogging, nie pokazał istotnego efektu długoterminowego.

Składniki odżywcze i ich rola

Źródła nie wskazują, że któryś składnik sam w sobie wzmacnia kości po pięćdziesiątce. Dr Kevin Cooke, cytowany przez Interię, podkreśla, że witamina D odpowiada za wchłanianie wapnia i fosforu, a tym samym pomaga utrzymać mocne kości. Z wiekiem skóra gorzej wytwarza tę witaminę pod wpływem słońca, dlatego jej podaż jest szczególnie ważna. Tłuste ryby morskie, żółtka i produkty wzbogacane są jej naturalnym źródłem, ale sama dieta zwykle nie pokrywa zapotrzebowania.

Według Interii polskie zalecenia z 2023 roku zależą od wieku, masy ciała, diety i ekspozycji na słońce, a większych dawek nie należy przyjmować bez konsultacji. Amerykańskie wytyczne Endocrine Society z 2024 roku wskazują natomiast, że u ogólnie zdrowych osób w wieku 50-74 lat nie ma wystarczających podstaw do rutynowego stosowania dawek ponad zalecane spożycie wyłącznie w celu zapobiegania chorobom. Suplement nie zastępuje zróżnicowanej diety.

Co to oznacza dla pacjenta

Autorzy badania zaznaczają, że wyniki nie oznaczają, iż spacer jest bezwartościowy. Nadal przynosi ważne korzyści zdrowotne, a jedynie słabiej pobudza mierzone procesy tworzenia kości. Nie wiadomo też, czy zmiany w markerach przełożą się na mniejsze ryzyko osteoporozy, bo to dopiero wstępne wyniki. Warto pamiętać, że przegląd dotyczył zdrowych dorosłych, a nie wyłącznie osób po pięćdziesiątce.

Osoby z chorobami serca, układu ruchu, zaburzeniami metabolicznymi oraz z osteoporozą powinny przed zmianą aktywności, zwłaszcza na bardziej wymagającą, porozmawiać z lekarzem, lekarzem rodzinnym lub specjalistą medycyny sportowej. Zmiany dotyczące suplementacji witaminą D także warto omówić z lekarzem, zwłaszcza przy chorobach przewlekłych. Przy nagłym bólu w klatce piersiowej lub duszności podczas wysiłku trzeba natychmiast dzwonić pod 112. Więcej o tym, ile ruchu zaleca WHO, znajdziesz w osobnym tekście o zaleceniach WHO dla dorosłych i seniorów.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Jeśli masz niepokojące objawy, skontaktuj się z lekarzem, a w nagłych przypadkach dzwoń pod 112.