Atak paniki potrafi przypominać zawał. Jak go odróżnić i kiedy dzwonić pod 999

Atak paniki to nagły epizod bardzo silnego lęku, któremu towarzyszą objawy zarówno w ciele, jak i w psychice. Jak podaje Interia Zdrowie, jego nasilenie zwykle osiąga już po kilku minutach, a cały epizod trwa najczęściej od kilku do kilkudziesięciu minut. Po ustąpieniu mogą zostać zmęczenie, roztrzęsienie i obawa przed kolejnym atakiem.

Jak rozpoznać atak paniki

Najczęściej pojawiają się kołatanie serca, przyspieszony puls, uczucie braku powietrza, zawroty głowy, drżenie rąk i nóg, nudności oraz dreszcze lub fale gorąca. Część osób czuje mrowienie w kończynach, poczucie nierealności otoczenia albo odłączenia od własnego ciała, a także silny lęk przed śmiercią. Nie każdy doświadcza wszystkich tych objawów, a u niektórych dominuje tylko strach i poczucie utraty kontroli.

Atak może przyjść niespodziewanie, także wtedy, gdy nic nie wskazuje na zagrożenie, na przykład podczas snu czy w zatłoczonym sklepie. Zwykle jednak poprzedza go przewlekły stres, przemęczenie, trudne doświadczenie, bezsenność, duże ilości kofeiny, napojów energetycznych lub alkoholu. Źródła wskazują też na błędne koło: przyspieszone serce budzi niepokój, a niepokój dalej przyspiesza serce.

Atak paniki a zawał serca

Ból w klatce piersiowej i duszność mogą wystąpić zarówno przy ataku paniki, jak i przy zawale serca, zaburzeniach rytmu serca czy zatorowości płucnej. Dlatego, jak zaznacza Interia, nie każdy silny lęk z bólem w klatce można z góry uznać za atak paniki. Szczególnie ostrożnie trzeba podchodzić do pierwszego w życiu epizodu, gdy nie wiadomo, co go wywołało.

Sygnałem alarmowym jest silny lub utrzymujący się ból w klatce piersiowej, zwłaszcza promieniujący do ramienia, pleców lub szczęki, poważne trudności z oddychaniem, omdlenie albo zaburzenia świadomości. W takiej sytuacji należy dzwonić pod numer 999 lub 112. Do lekarza trzeba też pilnie zgłosić się przy kołataniu serca, którego nie potrafimy przypisać do niepokoju. Więcej o tym, jak odróżnić zwykły niepokój od sytuacji pilnej, opisuje nasz tekst Kołatanie serca: kiedy to zwykły niepokój, a kiedy pilnie do lekarza.

Co pomaga podczas ataku

Najpierw warto się zatrzymać i usiąść w bezpiecznym miejscu, opierając plecy i stopy o podłoże. Nie wolno prowadzić samochodu ani wykonywać czynności wymagających koncentracji. Ważny jest spokojny, długi oddech, bo szybki i płytki oddech nasila zawroty i mrowienia. Pomocna bywa metoda 5-4-3-2-1: nazwanie pięciu rzeczy, które widzimy, czterech, których możemy dotknąć, trzech słyszanych, dwóch zapachów i jednego smaku. Ćwiczenie przenosi uwagę z objawów na otoczenie.

Jeśli atak przeżywa ktoś bliski, liczą się spokój i obecność. Nie warto bagatelizować jego cierpienia i mówić, że „nic się nie dzieje”. Nie należy zmuszać go do rozmowy ani podawać mu leków uspokajających, które nie zostały mu przepisane.

Kiedy zgłosić się do psychiatry lub psychologa

Według Interii leki ograniczające ataki, na przykład z grupy SSRI, dobiera przede wszystkim psychiatra, zależnie od częstotliwości ataków i stanu zdrowia. Benzodiazepiny mogą szybko zmniejszyć lęk, ale ze względu na ryzyko uzależnienia powinny być stosowane krótko i wyłącznie na zlecenie lekarza. Jeśli ataki się powtarzają, unikamy przez nie miejsc lub sytuacji albo zaczynają utrudniać pracę, sen i codzienność, warto umówić się na wizytę u lekarza rodzinnego, który skieruje do specjalisty.

Po silnym, traumatycznym wydarzeniu psycholog Magdalena Pająk z Uniwersytetu Jagiellońskiego, cytowana przez RMF24, zaleca dać sobie czas i nie zmuszać się do szybkiego powrotu do normalności. Jeśli wycofujemy się z rozmów i miejsc związanych z wydarzeniem, mamy kłopoty ze snem, koncentracją lub wybuchamy gniewem, a objawy nie mijają, to dobry moment, by porozmawiać ze specjalistą. Więcej o tym pisaliśmy w tekście Przeciążona psychika po zamachu: wyłącz newsy, nie bądź sam. Kiedy szukać pomocy?

Co to oznacza dla pacjenta

Atak paniki zwykle ustępuje sam, ale jego objawy łatwo pomylić z zawałem, dlatego przy bólu w klatce, promieniowaniu bólu, omdleniu lub trudnościach z oddychaniem nie czekamy i dzwonimy pod 999 lub 112. Gdy dolegliwości wracają, warto zgłosić je lekarzowi rodzinnemu, który oceni, czy potrzebna jest pomoc psychiatry lub psychologa. Zmiany stylu życia, takie jak ograniczenie kofeiny i alkoholu oraz dbanie o sen, warto omówić z lekarzem, zwłaszcza przy chorobach przewlekłych.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Jeśli masz niepokojące objawy, skontaktuj się z lekarzem, a w nagłych przypadkach dzwoń pod 112.