Kołatanie serca: kiedy to zwykły niepokój, a kiedy pilnie do lekarza

Kołatanie serca to odczucie, że serce bije za szybko, za mocno, nierówno albo że na chwilę "zatrzymuje się" i po chwili ruszy z kopyta. Pojawia się w spoczynku, po kawie, w stresie, w nocy, a czasem bez wyraźnej przyczyny. Większość epizodów nie zagraża życiu, ale nie każdy można bezpiecznie zbagatelizować. Poniżej wyjaśniamy, skąd się biorą, co można zrobić samodzielnie i kiedy nie czekać.

Czym jest kołatanie serca

Lekarze mówią o kołataniu jako o odczuwaniu pracy serca (palpitacje). To objaw, a nie choroba. Serce może naprawdę bić szybciej lub nierówno, ale czasem sam organizm odbiera rytm wyraźniej, niż jest w rzeczywistości. Dlatego opis tego, co czujesz, jest tak ważny dla lekarza: czy rytm jest regularnie szybki, czy raczej nieregularny, jak długo trwa i jak się kończy.

Najczęstsze przyczyny

Część przyczyn jest zupełnie niegroźna i dotyczy stylu życia lub emocji:

• stres, napięcie i niepokój, często z silnym uczuciem "ściśniętej klatki" lub drżenia rąk,
• kofeina, mocna herbata, energetyki i alkohol,
• brak snu i przemęczenie,
• palenie tytoniu i nikotyna,
• gorączka lub infekcja, na przykład grypa czy przeziębienie,
• niektóre leki dostępne bez recepty, w tym preparaty na przeziębienie zawierające substancje pobudzające.

Są też przyczyny, którymi zajmuje się lekarz: zaburzenia rytmu serca (np. migotanie przedsionków), nadczynność tarczycy, niedokrwistość, zaburzenia gospodarki elektrolitowej czy choroby serca. Tych nie da się rozpoznać po samym odczuciu, dlatego potrzebne jest badanie.

Co możesz zrobić w domu

Jeśli epizody są rzadkie, krótkie i nie towarzyszą im objawy alarmowe, możesz spróbować kilku prostych kroków:

• zapisuj w dzienniczku, kiedy kołatanie się pojawia, co robiłeś/aś, ile kawy wypiłeś/aś i jak się czułeś/aś,
• ogranicz kofeinę i energetyki, zwłaszcza po południu,
• zadbaj o regularny sen i stałe pory posiłków,
• spróbuj spokojnego oddychania: wdech nosem przez około cztery sekundy, wydech ustami przez około sześć, kilka minut,
• nie pal i ogranicz alkohol,
• jeśli masz nadciśnienie lub je podejrzewasz, mierz ciśnienie zgodnie z zasadami i zapisuj wyniki, bo ułatwia to ocenę przez lekarza. Więcej o tym znajdziesz w artykule Nadciśnienie bez objawów: jak mierzyć ciśnienie w domu i kiedy zgłosić wynik lekarzowi.

Samodzielne przyjmowanie leków na serce lub uspokajających bez zalecenia lekarza nie jest dobrym pomysłem. Również ich odstawianie, jeśli zostały przepisane, warto konsultować z lekarzem.

Kiedy do lekarza

Umów wizytę w ciągu kilku dni, jeśli kołatanie powtarza się częściej, trwa dłużej niż kilka minut, budzi cię w nocy albo towarzyszy mu zmęczenie, duszność przy wysiłku, zawroty głowy czy uczucie osłabienia. Warto też zgłosić się, gdy kołatanie pojawia się po zmianie leków, przy nowo wykrytej chorobie tarczycy lub gdy w rodzinie były przypadki nagłej śmierci sercowej lub choroby serca w młodym wieku.

Kiedy pilnie po pomoc

Zadzwoń pod numer 112, jeśli kołataniu towarzyszy ból lub uciskanie w klatce piersiowej, duszność w spoczynku, omdlenie lub bliski omdlenia stan, silne osłabienie, nagłe drętwienie lub niedowład jednej strony ciała, trudności w mówieniu albo zaburzenia widzenia. Nie czekaj też, jeśli serce bije bardzo szybko i nie uspokaja się przez dłuższy czas, a ty czujesz się źle. Nie prowadź samochodu, jeśli masz omdlenia lub silne kołatanie.

Jak przygotować się do wizyty

1. Zapisz, kiedy zaczęły się epizody, jak długo trwają i jak często się powtarzają.
2. Opisz, jak czujesz się w trakcie: czy serce bije równo, czy nierówno, czy towarzyszy temu strach.
3. Przynieś listę leków, suplementów i napojów pobudzających, które przyjmujesz.
4. Przygotuj wyniki ostatnich badań, zwłaszcza morfologii i tarczycy, jeśli je miałeś/aś.
5. Zapytaj lekarza, czy potrzebne jest EKG lub badanie holterowskie, czyli kilkudniowe monitorowanie rytmu serca.

Najczęstsze pytania

Czy kołatanie serca po kawie jest niebezpieczne?

Zwykle nie, zwłaszcza jeśli pojawia się po większej dawce kofeiny i szybko mija. Jeśli jednak towarzyszy mu ból w klatce piersiowej lub omdlenie, potrzebna jest pilna pomoc.

Czy stres może wywołać kołatanie bez żadnej choroby serca?

Tak, napięcie emocjonalne potrafi przyspieszyć tętno i wywołać nieprzyjemne odczucia w klatce piersiowej. Mimo to lekarz powinien ocenić, czy w grę nie wchodzą inne przyczyny, zanim uznasz, że to tylko stres.

Czy badanie EKG wykryje każde zaburzenie rytmu?

Nie zawsze. EKG pokazuje zapis z kilku minut, a epizody mogą pojawiać się rzadko. Dlatego lekarz może zlecić dłuższe monitorowanie, jeśli objawy są przerywane.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Jeśli masz niepokojące objawy, skontaktuj się z lekarzem, a w nagłych przypadkach dzwoń pod 112.