Ból głowy jesienią: kiedy to zwykłe dolegliwości, a kiedy pilnie po pomoc

Ból głowy to jedna z najczęstszych przyczyn wizyt w gabinecie i jedna z najczęstszych dolegliwości w ogóle. Jesienią pojawia się częściej, bo zmienia się pogoda, krócej jest dnia, a wiele osób śpi gorzej i pije mniej wody. Ten tekst pomoże Ci odróżnić zwykłe bóle głowy od sytuacji, w których trzeba działać szybko.

Najczęstsze rodzaje bólu głowy

Lekarze wyróżniają kilka głównych typów bólu. Warto je znać, bo od rodzaju bólu zależy, co pomaga i kiedy zgłosić się po poradę.

• Ból napięciowy – uciska jak opaska, zwykle obustronnie, nasila się pod koniec dnia. Często wiąże się ze stresem, długim siedzeniem przy komputerze i napiętą szyją.
• Migrena – zwykle pulsujący ból jednej strony głowy, czasem z nudnościami i nadwrażliwością na światło lub dźwięk. Może poprzedzać ją tzw. aura, czyli przejściowe zaburzenia widzenia.
• Ból zatok – odczuwalny w okolicy czoła, policzków i nad oczami, nasilający się przy pochylaniu głowy. Pojawia się przy infekcjach górnych dróg oddechowych.
• Ból w wyniku odwodnienia lub niedosypiania – tępy, rozlany, często poprawia się po napiciu się wody i odpoczynku.

Samo rozpoznanie typu bólu nie wystarczy do postawienia diagnozy. Dlatego ważne jest też obserwowanie, jak często i w jakich okolicznościach się pojawia.

Co jesienią sprzyja bólom głowy

Część czynników możesz łatwo ograniczyć:

• Nieregularny sen, zwłaszcza gdy wstajesz o różnych porach.
• Za mała ilość płynów w ciągu dnia, bo w chłodzie łatwo zapomnieć o piciu.
• Długie przebywanie w ogrzewanych, suchych pomieszczeniach bez wietrzenia.
• Pominięte posiłki i długie przerwy między jedzeniem.
• Stres, napięcie mięśni karku i barków oraz długie siedzenie w jednej pozycji.
• Nadmierne używanie leków przeciwbólowych bez wskazań. Częste sięganie po nie może samo wywoływać bóle głowy.

Co możesz zrobić sam, gdy boli głowa

Przy łagodnym, znanym Ci bólu często wystarczą proste działania:

1. Napij się wody i zjedz regularny posiłek.
2. Odpocznij w cichym, zacienionym pokoju, jeśli to możliwe, bez ekranów.
3. Zrób krótką przerwę od pracy przy komputerze i rozluźnij kark oraz barki.
4. Wywietrz pomieszczenie i zadbaj o wilgotność powietrza na poziomie komfortowym.
5. Jeśli chcesz sięgnąć po lek przeciwbólowy dostępny bez recepty, przeczytaj ulotkę i zapytaj farmaceutę, czy jest dla Ciebie odpowiedni. Nie przekraczaj zalecanej dawki i nie łącz kilku preparatów zawierających to samo działanie.

Jeśli ból wraca regularnie, prowadź prosty zapis: kiedy się zaczął, jak długo trwał, co go nasilało i co przyniosło ulgę. Taki notatnik bardzo pomaga lekarzowi w rozmowie.

Kiedy do lekarza

Umów wizytę u lekarza rodzinnego, jeśli:

• bóle głowy powtarzają się częściej niż kilka razy w miesiącu lub zmieniają swój charakter;
• ból nie ustępuje po kilku dniach albo wraca mimo leczenia objawowego;
• masz ból głowy, który budzi Cię w nocy lub nasila się po kaszlu, wysiłku czy pochyleniu;
• pojawił się u Ciebie ból głowy po 50. roku życia, nowy typ bólu lub bóle w czasie ciąży;
• zauważasz zmiany w widzeniu, np. podwójne widzenie, a także ból w okolicy oka z zaczerwienieniem;
• bierzesz leki na stałe, np. na nadciśnienie, i ból głowy pojawił się po ich zmianie.

Ciążę, choroby przewlekłe i przyjmowanie stałych leków warto zawsze omówić z lekarzem przed zmianą sposobu leczenia bólu.

Kiedy pilnie po pomoc – dzwoń pod 112

Istnieją objawy, przy których nie czekaj na wizytę. Natychmiast zadzwoń pod numer alarmowy 112, jeśli u Ciebie lub u osoby obok pojawi się:

• nagły, bardzo silny ból głowy, który osiąga szczyt w ciągu kilku minut, zwłaszcza „najgorszy w życiu”;
• osłabienie lub drętwienie jednej strony ciała, opadnięcie kącika ust, trudności z mową lub rozumieniem mowy;
• nagłe zaburzenia widzenia, utratę widzenia lub podwójne widzenie;
• splątanie, senność trudną do przerwania, utratę przytomności lub drgawki;
• sztywność karku połączoną z wysoką gorączką i wysypką;
• wymioty z silnym bólem głowy, zwłaszcza po urazie głowy.

Przy urazie głowy, nawet pozornie lekkim, a także u osób przyjmujących leki rozrzedzające krew, zgłoś się pilnie na izbę przyjęć lub wezwij pomoc. Szybka reakcja w takich sytuacjach ma bardzo duże znaczenie.

Jakie badania może zlecić lekarz

Lekarz zwykle zaczyna od wywiadu i badania neurologicznego. W zależności od obrazu klinicznego może zlecić badania laboratoryjne, na przykład morfologię krwi, pomiar ciśnienia tętniczego lub badanie układu nerwowego w poradni neurologicznej. Obrazowanie, czyli tomografię lub rezonans, zleca się wtedy, gdy są wskazania kliniczne. Nie każdy ból głowy wymaga takich badań, a ich zlecanie zawsze opiera się na ocenie lekarza.

Więcej informacji o prawach pacjenta i sposobach umawiania wizyt znajdziesz na stronie pacjent.gov.pl.

Najczęstsze pytania

Czy ból głowy jesienią zawsze oznacza infekcję?

Nie. Infekcja jest jedną z możliwych przyczyn, ale częściej winne są stres, niedosypianie, zbyt mała ilość płynów czy napięcie mięśni karku. Jeśli towarzyszy mu gorączka, katar lub ból zatok, to bardziej prawdopodobne.

Czy mogę brać leki przeciwbólowe, gdy boli mnie głowa?

Leki dostępne bez recepty mogą pomóc przy łagodnym bólu, ale zawsze stosuj się do ulotki i porad farmaceuty. Jeśli bierzesz już inne leki, jesteś w ciąży lub masz choroby przewlekłe, skonsultuj wybór z lekarzem lub farmaceutą przed sięgnięciem po preparat.

Kiedy ból głowy wymaga pilnej pomocy?

Gdy pojawi się nagły, bardzo silny ból, osłabienie jednej strony ciała, zaburzenia mowy, widzenia lub świadomości, a także sztywność karku z gorączką. W takich sytuacjach dzwoń pod 112 i nie czekaj, aż ból minie sam.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Jeśli masz niepokojące objawy, skontaktuj się z lekarzem, a w nagłych przypadkach dzwoń pod 112.