Słabszy słuch po sześćdziesiątce: jak go rozpoznać i kiedy zrobić badanie

Słuch zwykle nie psuje się z dnia na dzień. Najpierw znika wysoki dźwięk, potem trudniej zrozumieć mowę w hałasie, a bliscy zaczynają mówić, że „nie słyszysz”. Wielu seniorów przez lata tłumaczy to zmęczeniem albo wadą wymowy rozmówcy. Warto jednak wiedzieć, jakie są sygnały i co zrobić, żeby nie odkładać badania.

Jak objawia się ubytek słuchu

Najczęstsze sygnały, które warto zauważyć u siebie lub u bliskiej osoby:

• prośby o powtarzanie zdań, zwłaszcza w rozmowie przez telefon lub w grupie ludzi;
• trudności ze zrozumieniem mowy w restauracji, na spotkaniu rodzinnym czy w kościele;
• głośniejsze ustawianie telewizora i radia, a domownicy skarżą się, że jest za głośno;
• wrażenie, że głosy kobiet i dzieci są „zamglone”, a męskie brzmią bardziej zrozumiale;
• szum lub dzwonienie w uszach (szum uszny, czyli wrażenie dźwięku, którego nie ma w otoczeniu).

Jeśli takie sygnały trwają dłużej niż kilka tygodni, to dobry moment, żeby umówić się na badanie.

Dlaczego słuch słabnie z wiekiem

Starcza utrata słuchu, czyli presbiakuzja, rozwija się powoli i zwykle obustronnie. Dotyczy to głównie komórek słuchowych w ślimaku ucha wewnętrznego, które z wiekiem ulegają zużyciu. Na tempo tego procesu wpływają też inne czynniki: hałas zawodowy i hobbystyczny, choroby naczyń, cukrzyca, nadciśnienie, a także niektóre leki, które lekarz powinien ocenić pod kątem działania na słuch. Nie oznacza to, że każdy starszy człowiek musi słabo słyszeć, ale spadek słuchu jest na tyle częsty, że warto go sprawdzać, a nie zakładać, że „tak już jest”.

Jak wygląda badanie słuchu

Podstawowym badaniem jest audiometria tonalna. Siedzisz w cichym pomieszczeniu w słuchawkach i sygnalizujesz, kiedy usłyszysz dźwięk o różnej wysokości i głośności. Wynik pokazuje na wykresie, przy jakich progach głośności słyszysz poszczególne częstotliwości. Badanie jest bezbolesne i trwa zwykle kilkanaście minut.

Badanie wykonuje audiolog albo lekarz laryngolog, który na początku zajrzy też do przewodu słuchowego. Czasem okazuje się, że przyczyną problemu jest nagromadzona woskowina, a wtedy wystarczy jej usunięcie w gabinecie. Nie wkładaj do ucha patyczków ani innych przedmiotów, bo łatwo uszkodzić błonę bębenkową i pogorszyć sprawę.

Co możesz zrobić już teraz

Do czasu wizyty możesz sporo ułatwić sobie codzienność:

1. Rozmawiaj twarzą do rozmówcy i zadbaj o dobre oświetlenie, żeby widzieć jego usta i mimikę.
2. W hałaśliwych miejscach wybieraj stolik w cichszym kącie, z dala od głośników i kuchni.
3. Nie przekrzykuj się. Poproś, żeby rozmówca mówił wolniej i wyraźniej, a nie głośniej.
4. Ogranicz głośność telewizora i słuchawek. Zasada prosta: jeśli ktoś w pokoju obok nie słyszy dźwięku, to jest on w sam raz.
5. Jeśli masz szum w uszach, zapytaj lekarza, czy warto go zbadać razem ze słuchem.

Warto pamiętać, że wzmacniacze dźwięku i tanie „wzmacniacze słuchu” z internetu to nie to samo co wyrób medyczny. Nie zastąpią diagnostyki ani dobrze dobranego aparatu słuchowego.

Aparaty słuchowe i refundacja

Jeśli badanie pokaże istotny ubytek, lekarz może zalecić aparat słuchowy. Aparaty są dobierane indywidualnie przez audiologa, który ustawia je pod konkretny wynik badania i Twoje potrzeby. Część aparatów jest refundowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia, ale tylko przy spełnieniu określonych warunków i na podstawie zlecenia lekarskiego. Aktualne zasady sprawdzisz na stronie nfz.gov.pl. Dopasowanie aparatu wymaga kilku wizyt kontrolnych i czasu na przyzwyczajenie się do nowego dźwięku, więc nie zniechęcaj się, jeśli pierwsze tygodnie są trudne.

Kiedy do lekarza, a kiedy pilnie po pomoc

Zgłoś się do lekarza rodzinnego lub laryngologa, jeśli słuch pogarsza się stopniowo, a objawy utrzymują się dłużej niż kilka tygodni. Warto też zbadać słuch, gdy pojawia się uporczywy szum w uszach albo zawroty głowy.

Pilnej pomocy potrzebujesz wtedy, gdy nagle, w ciągu kilku godzin lub dni, słabiej słyszysz na jedno ucho, pojawia się silny zawrót głowy z wymiotami, drętwienie twarzy, opadnięcie kącika ust lub trudności z mówieniem. Takie objawy mogą świadczyć o stanie nagłym, również neurologicznym. W razie nagłego zachorowania, które Cię przeraża lub szybko się nasila, dzwoń pod 112 albo jedź na izbę przyjęć.

Najczęstsze pytania

Czy słuch można wyleczyć?

Starczej utraty słuchu zwykle nie da się cofnąć, ale można ją dobrze wyrównać aparatem słuchowym, a przy niektórych przyczynach leczyć przyczynę, np. usuwając woskowinę lub kontrolując ciśnienie.

Czy słuch badają tylko lekarze?

Podstawową ocenę może wykonać lekarz rodzinny, ale dokładną audiometrię wykonuje audiolog lub laryngolog, zwykle w poradni lub gabinecie z cichym pomieszczeniem.

Czy można zbadać słuch bez skierowania?

Zależy od placówki. Część gabinetów prywatnych przyjmuje bez skierowania, a w ramach NFZ potrzebne jest zwykle skierowanie od lekarza. Najlepiej zapytać w swojej przychodni, jaka droga będzie najszybsza.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Jeśli masz niepokojące objawy, skontaktuj się z lekarzem, a w nagłych przypadkach dzwoń pod 112.