Przeciążona psychika po zamachu: wyłącz newsy, nie bądź sam. Kiedy szukać pomocy?

Po nagłym akcie przemocy wiele osób reaguje silnym niepokojem. Jak podaje psycholog Sylwia M. Bartczak z enel-med, w takich sytuacjach strach może dotknąć nie tylko osób, które znalazły się w bezpośrednim niebezpieczeństwie, ale też świadków, bliskich ofiar i osób śledzących doniesienia w mediach. Psycholog zaznacza, że płacz, niepokój, problemy ze snem, rozdrażnienie czy chęć wycofania się z życia społecznego mogą być naturalnymi reakcjami na tragedię.

Kiedy reakcja jest naturalna, a kiedy niepokojąca?

Według specjalistów wiele zależy od tego, czy objawy się nasilają i jak bardzo ograniczają codzienne życie. Niepokój powinny wzbudzić nasilające się objawy, napady paniki, poczucie stałego zagrożenia oraz trudność z normalnym funkcjonowaniem. Psycholog Bartkowska, cytowana w materiale, tłumaczy, że trauma pojawia się, gdy doświadczenie zagrożenia przekracza możliwości psychicznej adaptacji. Nie każdy, kto przeżył silny strach, rozwinie zaburzenia pourazowe. Jeśli jednak przez kolejne tygodnie pojawiają się koszmary, natrętne wspomnienia, unikanie miejsc związanych z wydarzeniem i brak poczucia bezpieczeństwa, potrzebna jest konsultacja specjalistyczna. Gdy cierpienie jest bardzo silne, nie warto czekać miesiąca.

Źródło zwraca też uwagę, że intensywność odczuć to nie wszystko. Liczy się również to, jak bardzo lęk ogranicza codzienne życie, np. czy osoba boi się wyjść z domu, jeździć komunikacją miejską czy przebywać w tłumie.

Wyłącz telewizor i odłóż telefon

Psycholodzy radzą ograniczyć ciągłe śledzenie doniesień. Scrollowanie drastycznych nagrań, czytanie komentarzy i szukanie kolejnych szczegółów może nasilać stres i prowadzić do tzw. wtórnego stresu traumatycznego. Źródło przywołuje badanie opublikowane w 2014 roku w czasopiśmie PNAS, dotyczące zamachów podczas maratonu bostońskiego w 2013 roku: osoby, które poświęcały co najmniej sześć godzin dziennie na oglądanie relacji, zgłaszały wysoki poziom ostrego stresu, porównywalny z odczuciami osób będących na miejscu. Specjaliści podkreślają, że nie chodzi o całkowite odcięcie się od informacji, lecz o dawkowanie i korzystanie z rzetelnych źródeł.

Sygnałem, że czas odłożyć telefon, jest sytuacja, w której po kolejnym nagraniu czujesz się bardziej roztrzęsiony, nie możesz zasnąć albo wracasz myślami do tragedii.

Jak zadbać o siebie i bliskich

• Podstawowe potrzeby: odpoczynek, regularne posiłki, sen i kontakt z bliskimi mogą pomóc organizmowi stopniowo się wyciszyć.
• Oddech i uziemienie: spokojny, wydłużony wydech albo ćwiczenie polegające na świadomym zauważaniu otoczenia mogą pomóc odzyskać poczucie wpływu, choć nie usuną lęku od razu.
• Małe kroki: przy lęku przed wyjściem z domu pomagają krótki spacer lub wyjście z bliską osobą, bez presji.
• Dzieci: dzieci często wiedzą więcej, niż zakładają dorośli. Warto chronić je przed drastycznymi obrazami, ale rozmawiać z nimi spokojnie i adekwatnie do wieku, zapewniając, że są bezpieczne i mogą pytać.

Dochodzenie do spokoju bywa nierówne. Jedni czują ulgę po kilku dniach, inni potrzebują tygodni, a czasem miesięcy. Może zdarzyć się, że przez kilka dni czujesz się dobrze, a potem wraca niepokój po dźwięku lub informacji w mediach. Źródło przypomina, że nie trzeba być silnym za wszelką cenę.

Co to oznacza dla pacjenta

W praktyce, jeśli po przeżyciu przemocy odczuwasz silny lęk, masz problemy ze snem lub unikasz codziennych miejsc, dobrze jest najpierw zadbać o sen, posiłki i kontakt z bliskimi oraz ograniczyć oglądanie drastycznych treści. Jeżeli objawy utrzymują się przez tygodnie, nasilają się albo utrudniają pracę i codzienne sprawy, warto umówić się na konsultację z psychologiem lub psychiatrą, np. przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Gdy pojawia się zagrożenie życia lub myśli o odebraniu sobie życia, dzwoń pod 112.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Jeśli masz niepokojące objawy, skontaktuj się z lekarzem, a w nagłych przypadkach dzwoń pod 112.