Szczepienie przeciw grypie: kto powinien się zaszczepić i kiedy to zrobić jesienią

Każdej jesieni wiele osób zastanawia się, czy warto się zaszczepić przeciw grypie, skoro od przeziębienia też da się jakoś przejść. Grypa to choroba wirusowa, która potrafi być znacznie cięższa niż zwykły katar i może prowadzić do powikłań, zwłaszcza u osób starszych i przewlekle chorych. Szczepienie nie gwarantuje, że nie zachorujesz, ale w większości przypadków zmniejsza ryzyko ciężkiego przebiegu, hospitalizacji i powikłań. Poniżej piszemy, jak to wygląda w praktyce.

Czym grypa różni się od przeziębienia

Przeziębienie zwykle zaczyna się stopniowo: pojawia się katar, drapanie w gardle, czasem lekki kaszel. Grypa (choroba wywoływana przez wirusy grypy) zaczyna się zazwyczaj nagle. Typowe są wysoka gorączka, dreszcze, silne bóle mięśni i stawów, ból głowy oraz wyraźne osłabienie, które utrzymuje się kilka dni, a czasem dłużej. Katar i kaszel mogą również wystąpić, ale nie są najbardziej charakterystyczne.

Różnica ma znaczenie praktyczne. Przy grypie częściej dochodzi do zapalenia płuc i zaostrzenia chorób przewlekłych, na przykład serca, płuc czy cukrzycy. Dlatego to, że czujesz się źle, nie jest wyłącznie kwestią komfortu.

Kto szczególnie powinien rozważyć szczepienie

Zgodnie z zaleceniami Ministerstwa Zdrowia i Państwowego Zakładu Higieny (PZH) szczepienie przeciw grypie jest szczególnie zalecane:

• osobom w wieku 65 lat i starszym,
• osobom z chorobami przewlekłymi, na przykład chorobami serca, płuc, nerek, cukrzycą, otyłością czy chorobami układu odpornościowego,
• kobietom w ciąży, niezależnie od tego, w którym trymestrze się znajdują,
• osobom, które pracują z dziećmi, seniorami lub w ochronie zdrowia,
• osobom mieszkającym z kimś z grupy podwyższonego ryzyka.

Jeśli należysz do którejś z tych grup albo masz wątpliwości, porozmawiaj z lekarzem rodzinnym. To on oceni, czy szczepienie jest dla Ciebie wskazane i czy nie ma przeciwwskazań. Dotyczy to także osób, które przyjmują leki wpływające na odporność. Zmiany w leczeniu zawsze konsultuj z lekarzem, a nie samodzielnie.

Kiedy najlepiej się zaszczepić

Organizacje zdrowia publicznego wskazują, że szczepienie najlepiej wykonać przed szczytem zachorowań, czyli zwykle jesienią. Przeciwciała zaczynają się tworzyć po kilku dniach i rozwijają się przez około dwa tygodnie. Dlatego warto nie czekać z decyzją do momentu, gdy w mediach pojawią się doniesienia o epidemii. Jeśli jednak jest już listopad, nadal warto się zaszczepić, bo sezon grypowy zwykle trwa do wiosny.

Szczepionki przeciw grypie są przygotowywane co roku, ponieważ wirusy zmieniają się z sezonu na sezon. Dlatego ochrona z zeszłego roku nie wystarczy na kolejny.

Jak wygląda szczepienie i czego się spodziewać

Szczepienie wykonuje się zwykle w gabinecie lekarza rodzinnego, pielęgniarki lub w punkcie szczepień, a w niektórych przypadkach także w aptece, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Najczęściej jest to zastrzyk w ramię. Po nim mogą wystąpić łagodne objawy niepożądane:

• zaczerwienienie, obrzęk lub ból w miejscu ukłucia,
• lekkie osłabienie, zmęczenie lub ból mięśni,
• krótkotrwała, niewysoka gorączka.

Zwykle ustępują w ciągu 1–2 dni. Warto po szczepieniu zachować spokojny dzień i pić wystarczająco dużo płynów. Jeśli reakcja jest silna lub nie mija, skontaktuj się z lekarzem.

Co jeszcze pomaga ograniczyć ryzyko zakażenia

Szczepienie to jeden z elementów profilaktyki, ale nie jedyny. Pomagają też proste nawyki:

1. częste mycie rąk wodą z mydłem, zwłaszcza po powrocie z miejsc publicznych,
2. regularne wietrzenie pomieszczeń,
3. unikanie dotykania twarzy, oczu i nosa brudnymi dłońmi,
4. zostanie w domu, gdy masz objawy infekcji, aby nie zarażać innych,
5. zdrowy sen, zbilansowana dieta i codzienny ruch, dostosowany do Twoich możliwości.

Warto pamiętać, że żadna witamina ani suplement nie zastąpi szczepienia ani zróżnicowanej diety. Nie ma też produktów, które „uodparniają” w sposób gwarantowany.

Kiedy do lekarza

Skontaktuj się z lekarzem, jeśli po zakażeniu grypą objawy nie ustępują po kilku dniach, gorączka wraca lub utrzymuje się dłużej niż trzy dni, albo jeśli masz chorobę przewlekłą i czujesz się wyraźnie gorzej. Dotyczy to także ciężarnych oraz osób starszych.

Kiedy pilnie po pomoc

Dzwoń pod numer 112, gdy pojawia się duszność lub trudności w oddychaniu, ból lub uczucie ucisku w klatce piersiowej, sinienie warg, nagłe splątanie, silne osłabienie uniemożliwiające stanie na nogach, uporczywe wymioty lub objawy odwodnienia, na przykład brak oddawania moczu przez wiele godzin. U dziecka pilnej pomocy wymaga też trudność w oddychaniu lub niechęć do picia.

Najczęstsze pytania

Czy szczepienie przeciw grypie może mnie zarazić grypą?

Nie. Szczepionki w Polsce nie zawierają żywych wirusów grypy, więc nie mogą wywołać grypy. Mogą jednak wystąpić łagodne objawy, o których pisaliśmy wyżej.

Czy trzeba się szczepić co roku?

Tak, ponieważ wirusy grypy zmieniają się, a skład szczepionki jest dostosowywany do sezonu. Ochrona po poprzednim szczepieniu zwykle nie wystarcza na kolejny sezon.

Czy jeśli już przechorowałem grypę, nie muszę się szczepić?

Przebycie grypy nie daje pewności odporności na inne szczepy wirusa w kolejnym sezonie. Dlatego warto omówić z lekarzem, czy szczepienie jest dla Ciebie zalecane.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Jeśli masz niepokojące objawy, skontaktuj się z lekarzem, a w nagłych przypadkach dzwoń pod 112.